Artikel is verwijderd.

In het klimaatdebat zijn sceptici in de minderheid, zowel in de wetenschap als onder de rest van de mensen. Over hoezeer ze in der minderheid zijn, is wat discussie. Eerst de wetenschappers. Vorig jaar bleek nog dat 97% van de klimaatwetenschappers denkt dat de mens een significante bijdrage levert aan de temperatuursstijging van de afgelopen decennia. En wetenschappelijke publicaties die dit in twijfel trekken, zijn extreem zeldzaam. Zo zeldzaam, dat ze in het in Science gepubliceerde onderzoek van Naomi Oreskes niet eens voorkwamen. En zij had een steekproef van 928 papers. Twee Duitse klimaatwetenschappers – Bray en Von Storch – interviewden hun collega’s en kwamen op een iets lager percentage: 68% van de ondervraagden vond dat het IPCC de consensus goed weergaf. 84% vindt de opwarming van de aarde bovendien zo ernstig, dat ze pleiten voor onmiddellijke beleidsmaatregelen.

Op de vraag wie er nu gelijk heeft kunnen psychologen geen antwoord geven. Maar achter het klimaatdebat schuilt een interessante psychologische kwestie: hoe ‘besluiten’ we om iets te geloven of te vrezen? En waarom laat persoon A zich door het wetenschappelijke bewijs laat overtuigen, terwijl persoon B op basis van hetzelfde bewijs andere conclusies trekt?

Niet door de feiten
Het antwoord op die vraag zit hem niet in de wetenschappelijke feiten, weet politicoloog Myanna Lahsen. Zij bestudeerde de beweegredenen van drie vooraanstaande natuurkundigen en politiek actieve klimaatsceptici: Nierenberg, Seitz and de ondertussen oveleden Jastrow van het Marshall Institute. Haar conclusie: hun beslissing om actief klimaatsceptisch te zijn wordt vooral ingegeven door levenservaring, persoonlijkheid, cultuur en politiek. Wetenschappelijke factoren hebben er weinig mee te maken. Hetzelfde geldt, aldus Lahsen, voor onderzoekers die juist actief zijn in het alarmistenkamp. Dit alles “ongeacht waar men denkt dat het meest zwaarwegende bewijs ligt.”

Je positie in het klimaatdebat hangt dus samen met je psychologische en culturele achtergrond, ontdekte Lahsen. Dat roept meteen een nieuwe vraag op: zou er een bepaald type achtergrond zijn dat samenhangt met scepsis of juist alarmisme? Die vraag stelde het team van politicoloog Paul Kellstedt zich ook. Hun onderzoek legde, weinig verrassend, bloot dat mensen met een ‘groen’ gedachtegoed zich erg veel zorgen maakten over klimaatverandering. Maar daarnaast bleken ook twee demografische variabelen significant samen te hangen met iemands houding ten opzichte van de opwarming van de aarde: geslacht en huidskleur.

Het was niet de eerste keer dat dit verband opdook in de psychologie. Psycholoog Paul Slovic ontdekte eind jaren ’90 al dat blanke mannen gemiddeld genomen allerlei risico’s veel minder hoog inschatten dan vrouwen of etnische minderheden. Dat gold niet alleen voor klimaatverandering. Telkens als hij een groep mensen vroeg om aan te geven hoe hoog ze een risico inschatten – van roken tot röntgenstraling en van kernwapens tot klimaatverandering – bleek dat blanke mannen zich gemiddeld veel minder zorgen maakten dan andere groepen. Slovic noemde dit het white male effect. Samen met zijn collega Flynn kwam hij er later achter dat dit gemiddelde verschil wordt veroorzaakt door een vrij kleine groep blanke mannen, die geen enkel risico serieus nemen: de sceptici