@Bruut, ja, en het 1 sluit het ander niet uit. ;-)
Maar ff terug naar een enge nazi op een israel draadje. ( gvd ) Ik geloof dat ik beter even kan gaan roken.

Ja, ik zag het. Maar roken helpt niet tegen die engerd.

Niets helpt daar tegen, behalve een heel klein beetje wat ik deed. Even. 1 seconde. En nu wel roken. Want daar ben ik absoluut vrij in, om on topic te blijven. ;-)

Niemand is echt vrij. Iedereen loopt met elkaar mee. Want we moeten allemaal geld verdienen, omdat de ander ook geld heeft, of een auto, een koophuis enz, anders hoor je er niet bij. iedereen wil status, want dan beteken je wat. Alle mannen doen stoer (met flink vveel bier) in de disco of bar, want dan kunnen ze een meid versieren. Als je dat niet doet hoor je er niet bij. Je moet vooral niet gelovig zijn, want dan lachen ze je uit en anderen lachen maar mee, anders vallen ze uit de boot. In de samenleving is niemand vrij, want niemand durft anders te zijn. Stel je voor dat ze je nakijken! Nee echte vrijheid is anders durven zijn en je niet aantrekken van de massa en niet mee durven lopen met de massa. dat maakt het zo bijzonder gelovig te zijn. Ik durf te kiezen voor Jezus en anders te zijn. Ik voel me echt vrij. Ik hoef niet meer mee te doen met de massa en me aan te passen om er zogenaamd bij te horen. daar ben ik gelukkig van bevrijdt.

Wat is echt vrij dan? En voor je een antwoord bedenkt.....denkt iedereen erzo over?

@204

Tuurlijk is het ook de omgeving die een mens dwingt tot gedrag. Daarom moeten onze wetten ook steeds getoetst worden, want er zitten wellicht foute wetten tussen of wetten die verkeerd geinterpreteerd worden.

Wat jij wil is feitelijk een soort van sociale controle, waarop de mens dan vanzelf gaat reageren met 'goed' gedrag. En ik geloof daar niet in, de mens kennende.

Wel kan ik er op gedeeltes in meegaan, de mens is geneigd de grenzen op te zoeken. Als er geen grenzen meer zijn kan je die ook niet meer opzoeken.

@204

Overigens wat je voorbeeld in het verkeer betreft, ik heb op mijn rijlessen geleerd om over mijn schouder te kijken bij het naar links gaan. En ik weet niet of beide stroken even hard moeten gaan, in de praktijk zie ik het iig niet.

Maar ik wilde je stelling niet onderuit halen vanwege een wat minder gelukkig gekozen metafoor.

dan moet u toch eens wat minder nadenken want als je het gewooon leest zonder iets te insinueren of wat dan ook staat er dat een vrijheidstrijder vecht zonder toestemming te hebben van een regerend persoon of personen

maar vrijheid is niet iets wat op papier gezet kan worden vrijheid voel je

>>Dat impliceert mijns inziens weer dat er bij vrijheid geen regels horen<<


Hier ga ik al helemaal niet mee accoord. Op het moment dat ik de vrijheid neem om de buurvrouw te verkrachten, is het arme mens (een deel van) haar vrijheid kwijt.

Waar mijn vrijheid eindigt, begint die van haar.

ik denk dat van nature de mens een overlevings drang heeft en die drang kan zich uiten en verkrijgen van zijn vrijheid....maar daar er overal mutaties vookomen is dit ook het geval in de "natuurlijke" mens

ik voel me niet zo snel aangevallen hoor :P

Maar waar ik op doelde was eigenlijk meer de situatie die bruut schetste over de buurvrouw verkrachten als in jou ogen je vrijheid begint bij het verkrachten van een persoon is je natuurlijke mens verdwenen (gemuteerd) maar ik denk dat het feit van het zoeken naar de natuurlijke mens niet mogelijk is door de vele mutaties

dus waar het eigenlijk om draait is dat het mens eigen wanneer hij zich vrij voelt en wanneer niet

@213

Ik ben nu al van mening dat er geen mens verkracht mag worden onder welke omstandigheid dan ook. Helaas denkt niet iedereen er zo over, bovendien zie je in oorlogstijd dat het percentage mannen dat tot verkrachting over gaat toch nog wel hoog ligt. Kennelijk hebben mannen er wat minder moeite mee als er maar anarchie op dat terrein heerst.

Verder: als het niet mijn buurvrouw betreft, maar ikzelf. dan heb ik toch een staat nodig die de dader straft en vervolgt. Anders kan ik die taak zelf wel er eens op me nemen, die vrijheid heb ik immers in het anarchistische tijdperk.

Het schijnt (uit MRI onderzoek gebleken) dat mensen die denken een bewuste keuze te maken deze keuze onbewust al een aantal seconden eerder nemen. Met die kennis is het in ieder geval moeilijk om vol te houden dat een mens echt vrije keuzes maakt. Maar misschien gaat het daar ook niet om en gaat het erom dat mensen de INDRUK hebben dat ze vrij zijn (ook al zijn ze dat objectief gezien misschien niet). Er zijn gradaties van vrijheid en ik denk dat het belangrijk is te streven naar een acceptabele indruk van vrijheid voor zoveel mogelijk mensen (dus geen staatsoppressie, censuur etc).

ik denk dat we niet echt kunnen zeggen dat mensen van nature goed zijn misschien rechtvaardig dus daar heb je het all ik denk ik de geest van nature goed meer het feit dat een mens van nature toch wel de meest menselijke keuzes maakt

hoe dan ook ik voel me vrij niet altijd niet in de zelfde mate maar toch vrij

@218

Ik begrijp je vraag niet helemaal, heb je het nu over genmutaties of over mutaties in gedrag?

Maar als je bedoelt of de maatschappij invloed heeft op ons gedrag, dan zeg ik volmondig 'ja'. Maar daar heb je nu juist weer aansturende wetten voor nodig.
Zeker nu de oude triben in onze maatschappij zijn verdwenen. Overigens verkies ik onze maatschappij boven een tribale maatschappij.

Maar ik proef een beetje dat je de mens wilt ontdoen van zijn geconditioneerdheid en de 'nobele wilde' er weer ondervandaan wilt halen, klopt dat?

even een rectificatie

ik denk dat we niet echt kunnen zeggen dat mensen van nature goed zijn, misschien rechtvaardig. Dus daar heb je het al! ik denk in de geest van nature goed meer aan het feit dat een mens van nature toch wel de meest menselijke keuzes maakt.

hoe dan ook ik voel me vrij niet altijd niet in de zelfde mate maar toch vrij

Ik wil nog even opmerken dat het begrip 'goed' al een vaag begrip is.

Voorbeeldje;

Homoseksualiteit wordt op veel plaatsen in de wereld als 'slecht' beoordeelt.

Ik persoonlijk vind weer de mensen die dit als slecht beroordelen 'slecht' , zeker als ze tot liquidatie van een homo overgaan.

@217 M a B

Ik protesteer ! Als mannen vrouwen verkrachten heeft dat met wettenloosheid te maken als in 'zonder bescherming'. Mannen trekken zich dan niets aan van een geschreven wet; danwel ongeschreven wet.

Anarchisme gaat juist over gelijkheid in vrijheid; dus verkrachting komt bij de anarchistische homo sapiens niet voor. ( nou ja, vele malen minder om in alle redelijkheid te blijven, want de wereld is niet perfect).

Ook, als de mens dan zo beinvloed wordt door de omgeving; wat zeker zo is ...
waarom geven we dan de verantwoordelijkheid aan derden?
Het antwoord daarop is niet zo moeilijk; we leven gesepareerd . Met z'n alle hutje mutje maar zonder contact.
Alleen veel religieuze types vormen clubjes. dat schiet ook vaak niet op. Al was het maar omdat zij ook op hun manier allerlei Gezag in hun leven hebben; en nauwelijks zelfbestemming hebben.

Vrijheid is nooit Absoluut. Want dan is verkrachting en moord ook een gevolg.
Het gaat mij - als anarchist - dus niet om Absolute vrijheid, maar om eigen vrijheid; dat is wel een verschil.

>>Als tegenargument kan hier gebruikt worden dat "het recht van de sterkste" zal gaan gelden. Maar is dat nu ook niet het geval? De gene die het sterkste is in het omgaan met regels zal nu zege vieren. Helaas zijn er te weinig mensen die de wet goed beheersen mede vanwege de complexiteit. Dus wat is er nu anders? <<


@226

Ja, dat moet ik helaas toegeven, dat is een manco van onze maatschappij. Ik sommige gevallen geldt het recht van de sterkste of slimste.
Recht is niet altijd te halen, soms is de kwestie te futiel, soms loop je vast in een oerwoud van wetten en mensen die de wet letterlijk interpreteren.
vergeet voor de rest de lobbygroepen en alle andere bewegingen niet.
Allemaal waar. De maatschappij is dan ook nog niet bepaald af. Tegenwerkende factor is ook de enorm toegenomen complexiteit.

@227 pulze

Ja, ik snap wel wat je bedoelt, anarchie bij een oorlogssituatie is natuurlijk wat anders dan anarchie in vredestijd.

Maar om nu weer te stellen dat bv verkrachting in een anarchistische maatschappij minder voorkomt dan in de onze, vindt ik ook weer wat ver gaan.

In een ongeregelde maatschappij kunnen er juist situaties ontstaan die op een oorlogssituatie gelijken. Als er op verkrachting geen sancties blijken te staan, dan zullen er al snel meer lieden daat toe over gaan, om welke reden dan ook.
Op zich al een reden voor lokale conflicten, zaken als verkrachting en plundering, maar ook afpersing en bedreiging zullen juist meer gemeengoed gaan worden.

Verder zou ik wel eens weten hoe de anarchistische maatschappij maffia toestanden tegengaat, ook een verschijnsel wat voortkomt uit een vorm van anarchisme. Immers, daar is de arm van de wet niet toereikend genoeg.

@ M a B

Dat zijn vragen he?
Die dingen hangen erg samen met zelfbewustzijn en goed kunnen wonen.
Een tijd geleden las ik over een buurt in Chicago dacht ik; daar waren bendes bezig.
De buurt was ze zat, de politie deed niets - al jaren niet.
Toen hebben de buurt bewoners nat wat meetings besloten ze eruit te trappen.

Met geweld. er vielen geen doden en dat was de bedoeling ook niet. Wat het meest effectief was; men was niet meer bang; stond samen en men kon zich verdedigen als nodig.
Na wat gedoe waren die bendes weg. Voorgoed.

Anarchisme in actie. Hoewel me die term op op zich boeit.

Het lastige is; wat voor sociale controle is er? Als die erg christelijk is bv is het klote.
Is het erg organisch een als samenwerking dan werkt het heel goed.

Ik heb daar inmiddels genoeg ervaring mee; onder creatieve omstandigheden maar ook ten opzichte van de M.E.

Spontane samenwerking zonder directe leiders of gezag werken veel effectiever is mijn conclusie omdat iedereen kan doen waar hij/zij goed in is en wil bijdragen. Er wordt je niet stomweg vertelt wat je taak is. Dat betekent dat je je eigen inzichten gebruikt ten opzichte van anderen die dat ook doen.
Dan krijg je van zelf een orde.

@226 "Als tegenargument kan hier gebruikt worden dat "het recht van de sterkste" zal gaan gelden. Maar is dat nu ook niet het geval? De gene die het sterkste is in het omgaan met regels zal nu zege vieren. Helaas zijn er te weinig mensen die de wet goed beheersen mede vanwege de complexiteit. Dus wat is er nu anders?"

Het recht is niet af te dwingen door verbaal of fysiek geweld en voor iedereen gelijk. Je weet ook van te voren waar je aan toe bent. Afspraken maken ( =regels) is iets totaal anders dan juist geen regels hebben het overlaten aan de willekeur van de mensheid hopend op het goede daarvan.....

@Utrecht

Maar Anarchisme heeft niks met willekeur te maken; de meeste mensen denken van wel. Maar dat klopt niet.

Willekeur is iets dat onder heel veel omstandigheden ontstaan kan; Dictatuur is in feite de makkelijkste weg voor willekeur. Anarchisme zeer lastig; want er is niemand die willekeur op mij kan toepassen met welk recht dan ook.

Eigenlijk is het tamelijk simpel te duiden allemaal.

Ignorantie en Vrijheid gaan niet samen.
Passieve Vrijheid bestaat niet; re-creatief vertoeven is dus ook niet de basis van vrijheid.

@232 ik heb het niet in die post over anarchisme ( en schrijf het al helemaal niet met een hoofdletter)

Maar als je dan toch die vergelijking wil trekken. Er zit zeker willekeur in anachisme. Tenzij je er vanuit gaat elk individu in een anachistische samenleving 100% identiek gelijk is en ook als zodanig handeld.

En dat is een utopie.

Juist om willekeur te voorkomen maak je samen regels die voor iedereen gelijk zijn en voor iedereen gelden, waarbij een afwijkende/eigen interpretatie getoest wordt door een rechter.

Wat ik bedoel is dat veel mensen - jij ook - denken dat anarchisme geen regels en afspraken kent. Het is omgedraaid; in een anarchistische samenleving begrijpen mensen onderlinge regels zo goed dat er geen formeel wetboek met bij behorende politie en rechter nodig is; als constante machten.

Als iemand zich niet aan afspraken houdt of een misdaad begaat is het niet zo dat er geen passende reactie is.
Hoe dat allemaal zit ; daar kom je alleen achter door anarchisme te bestuderen, anders moet ik alles opschrijven hier. Dat gaat wat ver.

Uiteindelijk is het verschil niet eens zo groot met wat we nu kennen, al is het verschil in structuur wel cruciaal. Het eerste is; men zuigt de ander niet uit.
Men verwacht niet van een bouwvakker dat hij duizend huizen moet bouwen om uiteindelijk genoeg te hebben verdient om er zelf een te mogen bouwen.

De basis voor een anarchistische samenleving is dus als eerste; grond en woning; gratis. Dan heb je de eerste levensbehoefte gehad. En dat maakt alles uit.

"Dan blijkt vrijheid namelijk een gefabriceerde illusie met als enig doel een verhoging van de productiviteit van een individu."

We moeten verder gaan dan de vrijheid van het zogenaamde "individu"!
Juist het "individu" is een instrument tot sub-jectivering (onder-werping) van overheid(instanties), justitie, reclame, TBS, hulpverlening enz.
Het oproepen en dwingen een "individu" te zijn (producerend, consumerend of als hangjongere of straatterroristje) is al een poging tot onderwerping!

@Martialis Aka Bruut @225 "Ik persoonlijk vind weer de mensen die dit als slecht beroordelen 'slecht' , zeker als ze tot liquidatie van een homo overgaan."

En een homo die jou in een steegje een partij slaag geeft? -is die ook slecht...?

Of zoals Jezus tegen de menigte zei in Monthy Python: "Jullie zijn individuen!" "Jullie zijn vrij!"
Waarop de menigte massaal in koor met geheven vuist terugriep: "Ja, wij zijn individuen!" "Wij zijn vrij!"

@237

http://www.specsavers.com

@ 238

Weet je wat Jezus tegen de menigte zei in de Bijbel?

Heb u naaste lief als uzelf.

Als iedereen zich hieraan houd, zijn alle problemen opgelost.

@240:


Het enige gebod voor de mens:


"Wat u niet wilt dat u geschied, doet dat ook een ander niet"

Elk gebod, en elke wet méér is er één teveel.

Wat is er mis met jullie? Als ik een Xbox koop doe ik dat omdat ik dat wil en ik van gamen hou. Niet omdat Microsoft mij dwingt. Wat willen jullie dan? Een soort Soviet-Union? Ga vragen aan de Russen of het een plezier was om in de Soviet-Union te wonen en of ze terug willen!

Met een wereld zo overbevolkt als die van ons is echte vrijheid niet reel.

@240
"kuch" Jesus heeft ook meerdere dingen gezegd.

De vrijheid. Zo heet de boot van kapitein Rob

Wil de knuppel die 241 heeft gemind dat even toelichten a.u.b.?

Vrijheid is een relatief begrip.
Alleen als je geld hebt is de vrijheid niet duur of:
Alle wezens zijn vrij,maar sommigen zijn iets vrijer dan anderen...

Vrij van de drang om vrij te willen zijn, dat is pas vrijheid. Vrijheid zit tussen je oren en een totale vrijheid van doen en laten is onmogelijk omdat je niet alleen op de wereld bent.

In principe zou ik ook voor een zelfregulerend ''anarchistisch'' tribaal model zijn als het mogelijk was. Maar let's face it: we zijn met teveel mensen. We zijn met te veel en we willen allemaal te veel. Het gevolg daarvan binnen een anarchistisch model op dit moment: maffia toestanden (denk ik). clans en vendetta's. Misschien wel wat spannender dan nu maar ook erg veel ellende en bloedvergieten. Dat hebben we er niet voor over om geen slaafje van het huidige systeem meer te zijn. Dus eerst zal een flinke reductie van het aantal mensen moeten plaatsvinden, anders ellende. Dat is sowieso het grootste probleem waar de mensheid mee te kampen heeft.

@249
Die flinke reductie, hoe had je je dat voorgesteld??

@ 250

Een mondiale (financiële) crisis waarbij een groot gedeelte van de wereld verhongert of omkomt door ziektes nadat er een iets te positief beeld geschilderd was betreffende de daadwerkelijke impact van de crisis?

Ik noem maar wat ;)

#248 Neutraaltje:Zijn wij hier gekomen om 40 uur per week te werken tot je 65ste?

We zullen toch moeten werken om te eten,hetzij in loondienst,hetzij jagen/verbouwen.Of bent u er zoeen die denkt helemaal niets te hoeven doen omdat God voor alles zorgt??

@250
Global warming natuurlijk ;-)

@253
Zo is dat, ook in het stenen tijdperk moest je iets doen voor de kost. Of waren die neanderthalers ook al gehersenspoeld?

@253
@255
Maak eens een vergelijking van hedendaagse productiviteit per persoon en dat van pakweg 400 jaar geleden. Die is meer dan verhonderdvoudigd. 400 jaar geleden had ook vrijwel iedereen te eten en een dak boven zijn hoofd en werkte bovendien minder uren per week.

Het is maar waar je voor kiest, voor welke kar je je laat spannen. Met het huidige technische niveau zou amper nog gewerkt hoeven worden om in alle behoeften te voorzien, zonder dat iedereen genoegen hoeft te nemen met alleen maar het absolute minimum. De komende decennia zal ook de rest ingevuld kunnen worden door robotica en kunstmatige intelligentie.
Ter illustratie: ik "werk" 15 minuten per week en verdien daar bijna een modaal inkomen mee. De rest van de tijd doe ik waar ik zin in heb: ontspanning, reizen, lezen, leren etc... maar ook: het ontwikkelen van instrumenten die anderen in staat stellen hetzelfde te doen.
Vrijheid ligt voor het oprapen, je moet alleen weten hoe. Ik zou beginnen door de illusie van arbeid als noodzaak te verwerpen.
En nog dit: die Neanderthalers hoefden geen rudimentair stelsel van managers, notarissen, ambtenarenapparaat, beurshandelaren, reclamemakers, etc. te faciliteren. Of had je soms niet door dat 90% van de populatie op de zak teert van de 10% die wel iets produceert?

Ik realiseer mij dat onderstaande tekst erg lang is. Zij is desalniettenmin BIJZONDER de moeite waard. Wat WERKELIJK Vrijheid is...

Vrijheid

Zou het niet interessant, zou het niet de moeite waard zijn als we samen deel konden hebben aan een niet gekwelde geest, een geest die principieel vrij is, zonder scheidsmuren, één die de dingen ziet zoals ze werkelijk zijn; één die ziet, dat een tijdsverloop telkens de mens scheidt van de natuur en van andere mensen, één die ziet wat het betekent: die verschrikking van tijd en ruimte; één die werkelijk weet hoe echte liefde is. Als we dat samen konden beleven - niet verstandelijk, niet zo filosofisch en metafysisch geraffineerd en haarfijn uitgewerkt maar als we er echt deel aan konden hebben, als we dat echt konden doen, geloof ik dat er een einde zou komen aan al onze problemen. Maar dit is niet een kwestie van het met een ander delen, eerst moet je het zelf beleven. En wanneer je het zelf beleeft, heb je het in overvloed. En als die overvloed er eenmaal is, dan zijn ze hetzelfde, die ene en de velen, dan is het als een boom vol bladeren waaraan één blad volmaakt is en deel uitmaakt van de hele boom.

Als we vanavond samen aan dat niveau deel konden hebben, niet speciaal met de spreker, maar door het zelf te beleven en het dan samen met anderen te beleven, dan zou de hele vraag van het samen delen zich niet meer voordoen. Evenmin als een geurende bloem niet deelt of uitdeelt; want er is altijd geur genoeg voor de voorbijganger om van te genieten. En of iemand nu in een tuin, vlakbij de bloem is, of veraf, de bloem is dat gelijk, want die is vervuld van die geur en deelt die dus met alles. Als we dat eens konden ontdekken, wat in feite een mysterieuze bloem is. Hij lijkt alleen maar mysterieus, omdat we zo vol emotie en sentiment zitten; en in die emotionele zin heeft sentiment zo weinig zin. Dat wil niet zeggen, dat iemand niet meevoelend, niet royaal, niet lief en aardig kan zijn en bijzonder beleefd ook, maar dat niveau, die sfeer waar ik nu van spreek is totaal verschillend van dat alles. En vraagt u zich niet eens af (niet in abstracte zin, niet naar aanleiding van iets dat je aldus via een stelsel, een bepaalde filosofie of het aanhangen van een goeroe zou kunnen verwerven) waarom mensen als mens dit niveau niet hebben? Ze verwekken kinderen, ze beleven vreugde in seks, in tederheid, in vriendschap, in kameraadschap, maar dat - waarom toch hebben we dat niet? Immers als dat wel zo is, dan houden, zonder uitzondering, alle problemen op te bestaan. Hebt u zich ook nooit onwillekeurig, zo in het voorbijgaan eens afgevraagd toen u alleen door een smerige achterbuurt liep of in een bus zat, of wanneer u met vakantie aan zee was, of in een groot bos vol vogels, bomen, beekjes en wilde dieren - waarom de mens gedurende de miljoenen jaren dat hij geleefd heeft, dat iets niet gekend heeft, die zo zeldzamerwijze nooit verwelkende bloem?
Als je je dat afgevraagd hebt, al was het maar uit voorbijgaande nieuwsgierigheid, dan moet je er ook wel een vaag idee, een aanduiding, een soort voorgevoel van gehad hebben. Maar waarschijnlijk heb je het je nooit afgevraagd. We leven zo'n eentonig, saai, oppervlakkig leven binnen het terrein van onze eigen problemen en tobberijen, dat we die vraag nooit gesteld hebben. En als we onszelf die vraag zouden stellen (wat we nu wel gaan doen, zoals we hier op deze rustige avond, met het gekras van kraaien op de achtergrond, onder een boom zitten), dan vraag ik me werkelijk af wat dan ons antwoord zou zijn. Wat zou ieder van ons daar voor eerlijk, rechtstreeks antwoord op geven, zonder omwegen of slimme redenaties? Waarom maken we al die pijnigende kwellingen door, met zo veel problemen, waarbij angst en vrees zich maar opstapelen, terwijl dat ene ons juist schijnt te ontgaan, zonder dat het enige plaats in ons leven schijnt in te nemen? En als je de vraag gesteld zou worden waarom de mens dat iets niet gevonden heeft, wat zou daarop dan het antwoord zijn? Je antwoord zou afhankelijk zijn van de eigen intensiteit waarmee je die vraag stelt, en van de dringendheid daarvan. Maar we zijn nu eenmaal noch intens noch dringend en hebben die urgentie en intensiteit niet, omdat we er de energie niet voor hebben. Om iets gade te slaan - een vogel bijvoorbeeld, een kraai die op een tak zijn veren zit glad te strijken -, met je hele wezen, met je ogen, oren, zenuwen, geest en hart gade te slaan, vergt energie, maar dan niet die rommelige kwasi-energie van een versnipperde geest die gewend is aan innerlijke worsteling, aan zelfkwelling en die gebukt gaat onder ontelbare lasten. De meeste geesten, negen en negentig komma negen per cent, leven zo'n gekweld bestaan, leven onder zo'n verschrikkelijke last. En dus beschikken ze ook niet over energie - want energie is in feite gelijk aan hartstocht. En zonder hartstocht is geen enkele waarheid te ontdekken. Het Engelse woord voor hartstocht, 'passie', komt van het Latijnse woord voor lijden dat op zijn beurt van het overeenkomstige woord in het Grieks stamt en zo verder; van dit 'lijden' aanbidt de hele Christelijke wereld het smartelijke aspect, niet de passie, het hartstocht-aspect. Aan 'passie' geven ze een heel speciale betekenis. Ik weet niet welke betekenis jullie eraan geven, aan dat gevoel van volledige passie waar een geweldige felheid, waar je totale energie achter staat, zo'n hartstocht waarin geen plaats meer is voor een verborgen verlangen.

En als we dat zouden vragen, niet zomaar uit nieuwsgierigheid maar met alle hartstocht die in ons is, wat zou daar voor antwoord op komen? Maar waarschijnlijk zijn jullie bang voor hartstocht, want voor de meeste mensen betekent hartstocht wellust, komt hartstocht voort uit de seksualiteit. Of het wordt opgewekt door de hartstocht, die je voelt als je je met je eigen land vereenzelvigt; óf het betekent de hartstocht voor het een of ander weinig verheven godje, zelf geboetseerd of in je geest opgebouwd. Daarom is voor ons hartstocht iets om bang van te zijn, want als je door zo'n hartstocht bezeten bent weet je niet waar hij je toe brengen zal. Daarom leiden we hem zorgvuldig in banen en bouwen er met filosofische begrippen en idealen hekjes en muurtjes omheen. Dat verlamt echter de energie die nodig is om die uitzonderlijke vraag op te kunnen lossen (en die is echt heel uitzonderlijk, als je hem jezelf eerlijk en rechtstreeks stelt), de vraag waarom wij als mens - zoals we in gezinnen met kinderen leven, omgeven door een wereld van opwinding, geroezemoes en geweld -, als er toch één antwoord bestaat op al die situaties, dat dan niet hebben? Is het soms omdat we eigenlijk geen zin hebben daar achter te komen? Want om iets aan de weet te komen, wat het ook is, moet je vrij staan; om te onderkennen wat ik denk, wat ik voel, wat mijn beweegredenen zijn, om dat te onderkennen, niet alleen maar het verstandelijk te analyseren, maar er echt achter te komen, moet je de innerlijke vrijheid hebben om te kunnen gadeslaan. Om die boom daar gade te kunnen slaan moet je je bevrijd hebben van zorgen, van onrust, van schuldgevoel. Om te kunnen gadeslaan moet je vrij staan van kennis; vrijheid is een geestesgesteldheid, die je noch door verzaking noch door opoffering verkrijgt. Kunt u dit allemaal volgen of sta ik voor de wind en de bomen te praten? Vrijheid is een voor het zien absoluut essentiële geestesgesteldheid. En dat betekent niet vrijheid ergens van. Als je ergens van vrij bent is dat geen vrijheid, dat is alleen maar een reactie. Als je eerst rookt en dan het roken opgeeft en zegt 'ik ben nu vrij', dan ben je in werkelijkheid niet vrij, al ben je dan misschien wel bevrijd van die ene gewoonte. Vrijheid heeft betrekking op het hele mechanisme van gewoontevorming. En om inzicht te krijgen in dat hele vraagstuk van gewoontevorming moet je de vrijheid hebben om dat mechanisme gade te slaan. Mogelijk zijn we ook voor die vrijheid wel bang; en zetten we daarom de vrijheid ver van ons weg, ergens in een hemel. Angst is misschien wel de reden, waarom we niet die energie hebben die voortkomt uit de hartstocht om erachter te komen waarom een liefde van dat soort, dat niveau in ons ontbreekt. Al het andere hebben we: begerigheid, naijver, bijgeloof, vrees, al het lelijke van een oppervlakkig kwasi-leventje, de sleur van de komende veertig of vijftig jaar elke dag naar kantoor te zullen gaan - niet dat je niet naar een kantoor moet gaan, dat moet helaas ook gebeuren, maar het wordt een sleur, en die sleur, dat naar-kantoor-gaan, dat elke dag weer dezelfde dingen doen, dag in dag uit, veertig jaren lang, dat dwingt je geest in een zekere vorm, dat maakt hem saai en dom, of knap in één bepaalde richting.
Maar misschien, of zelfs waarschijnlijk, is ieder van ons bang voor het leven, omdat we zonder inzicht in dit hele levens-gebeuren ook onmogelijk inzicht kunnen krijgen in wat het betekent, niet te leven. Begrijpt u wat ik bedoel? Wat wij leven noemen, de dagelijkse verveling, de dagelijkse strijd, het dagelijkse conflict zowel innerlijk als buiten jezelf, alle verborgen verlangens, alle verborgen eisen, ambities, wreedheden, met de geweldige last van bewuste of onbewuste smart - want dat noemen we toch leven? We proberen er misschien wel aan te ontlopen, door naar de tempel te lopen, naar een club, door een nieuwe goeroe aan te hangen, een hippie te worden, aan de drank te gaan, of je aan te sluiten bij een beweging waar we iets van verwachten - als we er ons maar aan onttrekken kunnen. Het hoofdprobleem van wat wij leven noemen ligt in vrees (vrees niet te bestaan, iets niet te zijn, angst om gehecht te zijn, met alle verdriet van dien - van wat je moet doen om niet gehecht te zijn - hetzij lichamelijk, of emotioneel, hetzij psychologisch, vanwege de geborgenheid - de angst daarvoor - de vrees voor het onbekende, de angst voor morgen, de vrees dat je vrouw je zal verlaten, de vrees in niets te geloven en helemaal geïsoleerd en alleen te komen staan, ieder moment van de dag diep in je hart wanhopig), dat is wat wij leven noemen, zo'n gevecht, zo'n gekweld bestaan vol dorre gedachten. Zo leven we omdat dat nu eenmaal ons leven is, met af en toe ogenblikken van geestelijk evenwicht, af en toe ogenblikken van helderheid waar we met alle felheid aan hangen.
Maar luister niet alleen naar woorden, beste mensen en laat je er vooral niet door meeslepen; verklaringen, definities en beschrijvingen zijn niet het feit zelf. Het feitelijke is je leven, het feitelijke is of je er zelf besef van hebt. Door de woorden van de spreker kun je dat besef niet krijgen, die beschrijven alleen de situatie waarin je verkeert en wanneer je verstrikt raakt in de beschrijving, in de woorden, ben je voor altijd verloren. En dat zijn we - we zijn verloren, we zijn opgegeven en zonder hoop omdat we altijd maar woorden hebben aanvaard, woorden, woorden. Laat je dus in 's hemelsnaam, ik smeek erom, niet in woorden vangen, let op jezelf, let op je leven, op je dagelijkse leven dat je zelf leven noemt en dat bestaat uit de gang naar kantoor, uit het afleggen van examens, het krijgen van een baantje, zonder baan zijn, uit angst, uit druk van gezin en maatschappij, uit traditie om het martelende mislukken van wat je nastreeft, uit de onzekerheid van het leven, uit de grenzeloze, grondige verveling van een leven zonder zin. Dan kun je er betekenis aan verlenen door dingen te verzinnen, zoals filosofen, theoretici en religieuze mensen doen - een levensinhoud te bedenken, dat is hun vak. Maar dat betekent je voeden met lege woorden, terwijl je behoefte hebt aan iets echts en wezenlijks; je laat je met de paplepel woorden ingeven en stelt je daarmee tevreden. Om inzicht te krijgen in de manier waarop we leven moeten we het gadeslaan: er in innig contact mee komen, zonder de gebruikelijke ruimte-en-tijd-interval tussen dat levensgebeuren en jezelf. In een toestand van folterende pijn is die kloof van tijd en ruimte er niet, dan doe je iets, dan theoretiseer je niet, dan kibbel je er niet over of Atman bestaat of niet, of de ziel wel bestaat of niet. dan ga je niet eerst even de Gita, de Upanishads, de Koran, de Bijbel of de een of andere heilige citeren. Dan sta je van aangezicht tot aangezicht met het feitelijke leven. Leven is die beweging, het is de actie, het doen, het denken, het voelen, de angsten, de schuldgevoelens en de wanhoop - dat is leven. En daar moet je in innig contact mee staan. En in geval van angst is dat intense, hartstochtelijke, vitale contact niet mogelijk.
Angst is het die ons ertoe brengt in dingen te gaan geloven, of we nu geloven in de ideologische gemeenschap van de communist, of in de theocratische idee van een dominee of een priester. Al die dingen worden uit vrees geboren; uiteraard zijn immers alle goden, zonder uitzondering, een voortbrengsel van onze radeloze angst; en in de aanbidding van die goden aanbidden we onze eigen doodsangst, onze wanhoop, onze ellende en smart. Laat dit alles toch tot je doordringen - het is jullie leven, niet het mijne. Je hebt dit onder ogen te zien en dus moet je tot inzicht komen in het wezen van angst. En je kunt niet tot dat inzicht komen als je geen inzicht hebt in het leven. Je moet je eigen jaloezie, je naijver gaan begrijpen - een naijver, een jaloezie die alleen maar wijst op angst. Totaal inzicht is echter mogelijk (niet verstandelijk, verstandelijk inzicht bestaat eenvoudig niet, het enige wat bestaat is iets totaal inzien); totaal inzicht is mogelijk: het is of je de zonsondergang met je geest, met je hart, met je ogen, met je zenuwgestel tegelijk gadeslaat; dan begrijp je de dingen pas werkelijk. En inzicht in jaloezie, naijver, eerzucht, wreedheid, of geweld (begrip daarvan en met je volle aandacht erbij zijn op het moment dat zoiets voorkomt, op het ogenblik zelf dat je je naijverig, boos, jaloers of vol haat voelt, of voelt dat je innerlijk oneerlijk bent), als je daar dan inzicht in hebt, dan heb je ook inzicht in je angst. Maar je moet angst niet als een abstractie opvatten. Uiteindelijk bestaat angst of vrees alleen in verband met iets. Ben je soms niet bang voor je buurman, voor je regering, voor je vrouw, voor je man, niet bang voor de dood enz.? Je moet zoiets observeren - d.w.z. niet de vrees zelf, maar je afvragen wat dat alles teweeggebracht heeft. Nu gaan we eens bekijken wat dat levensgebeuren is, het leven dat we leiden en waar we ons zo wanhopig aan vastklampen, het beleven van ons dagelijkse, eentonige, tragische leventje - het leven van de bourgeois, de middelmaat, de vernederde - want in feite worden we allemaal door de maatschappij, door de cultuur, door godsdiensten, door priesters, leiders en heiligen vernederd en zonder inzicht daarin zul je de vrees nooit begrijpen. We gaan dus trachten inzicht te krijgen in onze manier van leven en, niet te vergeten, in die enorme bron van angst, die dood genoemd wordt. Voor inzicht daarin is geweldig veel energie, is hartstocht nodig. We weten hoe we onze energie verspillen (en ik bedoel niet door seksualiteit, dat is maar bijkomstig, maak dat toch niet tot zoiets onnodig geweldigs). Maar daarvoor moeten we op rechtstreeks onderzoek uit, niet volgens Shankara of een van die figuren, die de uitvinders geweest zijn van hun eigen vorm van levensvlucht. Om erachter te komen, wat leven is hebben we niet alleen energie nodig, maar ook dat soort volgehouden hartstocht, dat onmogelijk door het intellect kan worden gedragen. Om tot dat soort hartstocht te komen moeten we kritisch onderzoeken wat energieverspilling betekent. Zo kan de mens bijvoorbeeld zien, dat het verspilling van energie is iemands volgeling te zijn - begrijpt u? - om volgeling van een leider of een goeroe te zijn, want als je iemand volgt ben je aan het imiteren, aan het kopiëren, je gehoorzaamt, je stelt een zeker gezag boven je en daarmee vervluchtigt je energie. Observeer of het zo is; echt, doe het. Ga niet weer naar je goeroe, je vereniging, je gezaghebbende figuren terug, blijf er eens en voor altijd uit de buurt. Op dezelfde manier kun je zien, hoe je energie verspild wordt in geval van een compromis. Je weet toch wat een compromis zeggen wil? Er is alleen sprake van compromis als er vergeleken wordt. En we zijn er van kindsbeen af in geoefend om onze eigen positie op school met die van de beste van de klas te vergelijken; om onszelf te vergelijken met hoe we gisteren waren, of we iemand van gewicht waren of niet, of met het geluksmoment van gisteren, dat zo plotseling en onaangekondigd over ons kwam, die verrukking bij het zien van een boom, van een paar bloemen, van een bijzonder fijn gezicht bij een vrouw, een man of een kind, en dan gaan we de situatie van vandaag met die van gisteren vergelijken. Die vergelijking, dat afmeten is de aanloop tot een compromis. Ik zou echt willen dat u dat zelfstandig gadesloeg. Zie te ontdekken of het waar is, dat je zodra je een maatstaf aanlegt - en dat betekent iets vergelijken - al bezig bent een compromis te sluiten met de werkelijkheid, met wat is. Wanneer je zegt: die man is afdelingschef, hij verdient veel, hij staat aan het hoofd van het een of ander, ben je al aan het vergelijken en oordelen, en zet je mensen in een hokje, niet als mensen maar naar hun academische graad, hun vermogens, hun verdienste-mogelijkheden, hun baan, hun doctorstitel en een hele reeks andere letters voor en achter hun naam. En dus vergelijk je, vergelijk je jezelf met die ander, daargelaten of die ander nu een heilige is, een held, een godheid, een denkbeeld of een ideologie - onophoudelijk maar vergelijken en maatstaven aanleggen - allemaal een bron van compromissen die op hun beurt een enorme energieverspilling veroorzaken. (Het is beslist geen kwestie van momenten van seksuele activiteit met de hele daarmee verbonden traditionele opvattingen.) Je ziet op die manier wat voor verspilling van energie er is; energie verspil je namelijk als je actief bent op het gebied van ideeënvorming en theorieën: bijvoorbeeld of Atman nu bestaat of niet bestaat - is dat soms geen verknoeien van de tijd, geen verspilling van energie? Om eindeloos boeken te lezen of naar de woorden te luisteren van de een of andere heilige of van de een of andere sannyasi, die zijn commentaar geeft op de Gita of de Upanishads - denk je eens in! - wat absurd! - wat kinderachtig! Iemand gaat een boek zitten verklaren, dat op zichzelf al dood is en dat geschreven is door een gestorven dichter, en zit daar geweldige betekenis aan toe te kennen. Het bewijst allemaal, hoe onrijpheid, hoe onvolwassenheid in essentie een verspilling van energie is.
De onvolwassen geest vergelijkt zichzelf met dat wat er aanwezig is en met wat er zou moeten zijn, maar alleen de onrijpe, onvolwassen geest doet dat vergelijken. Voor de volwassen geest valt niets te vergelijken, de rijpe geest heeft geen maatstaf.
Hebben jullie wel eens een blik in je binnenste geslagen en opgelet, hoe je jezelf met anderen vergelijkt, en dan zegt: 'die ander is zo mooi, zo intelligent, zo knap, zo vooraanstaand - en ik ben niets, was ik maar net als hij'. Of je zegt: 'wat is ze mooi, zo elegant, en innerlijk zo lief, zo intelligent, zo begaafd, zoveel meer dan ik'. In zo'n wereld van vergelijkingen en maatstaven denken en functioneren we. En als er ooit twijfels bij u gerezen zijn en u oplettend geobserveerd hebt hebt u misschien bij uzelf gezegd: 'Afgelopen met vergelijken, afgelopen met vergelijken met wie ook, zelfs niet met de allermooiste toneelspeelster.' Je weet, dat de schoonheid niet in de actrice ligt, schoonheid is iets alomvattends, dat niet in het gezicht, in het figuur of in de glimlach ligt. Nee, daar waar die geestesgesteldheid van volledig begrip aanwezig is, van de totaliteit van ons hele wezen, wanneer de blik aan die totaliteit toebehoort, dan is er schoonheid. Ik wou dat je hier aandachtig in jezelf op lette, probeer het toch; of nee, doe het - want als je het woord 'proberen' gebruikt, weet je zelf hoe jammerlijk dwaas zo'n geest is. Zodra hij zegt: 'ik doe mijn best, ik probeer het toch', dan wijst dat op een in essentie bourgeois geest, die goed weet af te meten en iedere dag vooruitgang boekt; ontdek daarom zelf of je in staat bent - niet theoretisch maar feitelijk - werkelijk te leven, dus zonder vergelijken, zonder maatstaf, zonder ooit de woorden 'beter' of 'meer' te gebruiken. Kijk wat er dan gebeurt. Zo'n volwassen geest is de enige, die geen energie verspilt, zo'n geest is de enige die een echt eenvoudig leven leiden kan, ik bedoel een leven in echte eenvoud, niet met de kwasi eenvoud van de man die maar één maaltijd neemt of maar één lendedoek draagt - dat is exhibitionisme - maar een geest, die geen maatstaf aanlegt en daardoor geen energie verspilt.
Om nu tot het kernpunt te komen: we verspillen energie en die energie hebben we nodig om inzicht te krijgen in de weerzinwekkende levenswijze die we erop na houden. En we moeten er eenvoudig inzicht in hebben, want het is het enige wat we hebben en niet goden, bijbels. Gitas of idealen; het enige wat je echt binnen je bereik hebt is dit ene - de dagelijkse kwelling, de dagelijkse tobberij. En dat ene te begrijpen, er in direct contact mee te staan, betekent dat er geen ruimte is tussen jezelf als waarnemer en dat andere als de wanhoop, en daarvoor heb je geweldige, stuwende energie nodig. Als je die energie wilt hebben, moet je die niet verspillen - en als dat zich voordoet zul je begrijpen wat leven is. Dan ben je niet bevreesd meer voor het leven, voor het bewegende van het leven. Weten we wat een beweging is? Beweging betekent geen aanvang en geen einde, en daarmee is die beweging in zichzelf zijn eigen schoonheid, zijn heerlijkheid. Begrijpen jullie, wat ik bedoel?
Dat bewegen is dus het leven en om daar inzicht in te krijgen heb je energie nodig, heb je vrijheid nodig. En inzicht in dood en sterven is inzicht in iets, dat ten nauwste met het leven samenhangt. Want, ziet u, schoonheid (en daarmee bedoel ik niet schoonheid in schilderijen, van een mens, van een boom, schoonheid die in een bepaalde boom of een bepaalde wolk of in een zonsondergang ligt opgesloten), schoonheid kun je niet losdenken van liefde. En waar liefde is en schoonheid, daar is leven en daar is ook dood. Zodra je ze scheidt ontstaat er conflict en houdt de relatie ertussen op te bestaan. Hiermee hebben we, al is het dan misschien niet in onderdelen en niet over een erg ruim gezichtsveld, toch een blik geslagen op het leven.
Laten we nu de kwestie van dood en sterven bij de kop pakken en daar op ingaan. Heb je je wel eens afgevraagd, waarom men eigenlijk bang is voor de dood? Blijkbaar zijn de meeste mensen dat. Sommige mensen willen er zelfs helemaal niet over praten, of als ze dat wel willen is het om hem te verheerlijken. Anderen weer verzinnen een theorie, een bepaald geloof, een uitvlucht, - zo'n uitvlucht bijvoorbeeld als wederopstanding of reïncarnatie. De meerderheid van de mensen in oosterse landen gelooft in reïncarnatie - jullie geloven er vermoedelijk allemaal in. Dat betekent dus dat er een permanente kern is of een collectief geheugen, dat in een volgend leven herboren wordt - dat is toch zo? Daar geloven jullie allemaal in; om dan betere kansen te krijgen, om dan een voller leven te kunnen leiden, om jezelf te vervolmaken, want dit leven is immers maar zo kort, dat het je niet alle ervaringen, niet alle vreugde en alle kennis verschaffen kan - daarom: op naar een volgend leven! Je wilt zo graag een volgend leven met meer ruimte en tijd, om jezelf te vervolmaken, en daarom geloof je erin. Dat betekent een vlucht uit de realiteit - afgezien van het feit - waar we het nu niet over hebben - of reïncarnatie bestaat of niet, of er continuïteit is of niet. Daar is een heel ander soort analyse voor nodig. We kunnen heel in het kort constateren hoe dat wat continuïteit bezit, het voorbije is; dat wat gisteren geweest is zet zich vandaag voort, via vandaag naar morgen. Zulk een continuïteit ligt binnen het kader van ruimte en tijd. Dat is geen intellectuele stelling, dat is doodeenvoudig zelf waar te nemen. En we zijn bang voor dat, wat de dood genoemd wordt. We zijn niet alleen bang voor het leven, we staan ook angstig tegenover dat onbekende. Wat is het nu: zijn we bang voor het onbekende, of bang voor het bekende, bang het bekende te zullen verliezen? Met andere woorden je gezin, je ervaringen, je eentonige dagelijkse bestaan - het bekende - het huis met de tuin, de je zo vertrouwde glimlach, het voedsel dat je nu al dertig jaar lang gegeten hebt, datzelfde soort voedsel, datzelfde klimaat, diezelfde boeken, dezelfde traditie - je bent bevreesd dat te zullen verliezen, nietwaar? Want hoe kun je bang zijn voor iets, wat je niet kent?
Het denken is dus bang, niet alleen om het bekende te verliezen, maar het denken is ook bevreesd voor iets, dat het dood noemt, maar niet kent. Zoals we al eerder zeiden, van vrees kun je je niet bevrijden, je kunt hem niet afschudden; inzicht erin is echter mogelijk, alleen als dat, wat de vrees oproept, zoals de dood, wordt begrepen. Nu hebben de mensen de dood door alle eeuwen heen ver van zich geschoven. De oude Egyptenaren leefden om te sterven. Sterven ligt altijd in de toekomst, in die kloof van ruimte en tijd tussen het leven en dat wat wij de dood noemen. Het denken, dat die indeling geschapen heeft, heeft de levenden van de stervenden gescheiden, het denken houdt ze van elkaar afgezonderd. Ga er op in, beste mensen, als je dat doet blijkt het eenvoudig te zijn. Het denken houdt ze van elkaar gescheiden, omdat het denken zegt: 'ik weet niet, wat de toekomst me brengen zal.' Wel kan ik er vele theorieën over hebben, bijvoorbeeld wanneer ik in reïncarnatie geloof; dat betekent, dat ik me nu goed moet gedragen, dat ik nu moet werken - als ik daarin geloof tenminste. Wat je nu doet is van belang voor het moment van je sterven - maar zo ziet uw geloof er niet uit. Jullie geloven in reïncarnatie als denkbeeld, als geruststellend idee, maar toch een vrij vaag idee, en daarom bekommer je je niet om wat je nu doet. In feite geloven jullie eigenlijk niet in karma, al wordt er heel wat over gesproken. Als je er werkelijk, feitelijk, in hart en nieren in geloofde, zoals je gelooft in geld verdienen, in seksuele belevenissen, dan zou ieder woord, ieder gebaar, iedere beweging van je wezen er op aan komen, want dan zou je daar in je volgend leven de rekening voor gepresenteerd worden. Dan zou dat geloof tot geweldige discipline leiden - maar jullie geloven het niet echt, het is maar een uitvlucht, je bent alleen maar bevreesd, omdat je niets los wilt laten.

En wat laten we in feite los? Bekijk dat eens. Als je zegt: 'ik ben bang om iets los te laten' - waar ben je dan in feite bang voor? Om wat te moeten opgeven? Bekijk het eens van heel dichtbij. Je gezin, je moeder, je vrouw, je kind? Heb je daar ooit mee in relatie gestaan? Of stond je in relatie met een idee, een beeld? En wanneer je zegt: 'ik ben er bang voor iets op te geven, om ongehecht te zijn', - van wat overweeg je dan ongehecht te zullen zijn? Van herinneringen? Allicht, herinneringen, herinneringen aan seksueel genot, de herinnering aan de keer, dat je een groot man werd, of als kleine man een sport hoger op de ladder klom, herinneringen aan je karakter, herinneringen aan vriendschappen - herinneringen, meer niet. En je bent er huiverig voor die herinneringen los te laten. Hoe plezierig of onplezierig ze ook zijn, wat zijn tenslotte herinneringen? Iets wezenlijks hebben ze totaal niet. In feite ben je dus huiverig om iets los te laten wat absoluut geen waarde heeft, waarbij de herinnering dat is wat continuïteit bezit, wat als pak herinneringen een bundel, een kern, een centrum vormt.
Als we dientengevolge inzicht hebben in het een-leven-leven, dat wil zeggen als je begrip krijgt van jaloezie, innerlijke onrust, schuldgevoel en wanhoop, en we zijn daar doorheen en er bovenuit, dan liggen leven en dood zeer dicht naast elkaar. Dan is leven tevens sterven. Want weet u, als je aan de hand van herinneringen leeft, van tradities, en van wat je 'zou behoren te zijn', dan leef je niet. Maar als je dat alles afschaft, wat zeggen wil sterven ten opzichte van alles wat je kent en weet - vrijheid van het gekende - dan is dat dood in de ware zin, en dan leef je echt. Dan leef je, niet aan de hand van een fantasiewereld van voorstellingen, maar het is werkelijk leven; niet volgens de Veda's en de Upanishads, die kunnen niets waarmaken; wat iets waar kan maken, dat is je leven zoals je het iedere dag leidt, dat is het enige leven waar je over beschikt, en zonder inzicht daarin zul je van het andere nooit iets begrijpen: noch van de liefde, noch van schoonheid of dood. We komen tot het aanvankelijke punt terug, namelijk: waarom die vlam niet brandt in ons hart. Want als jullie alles wat hier gezegd is met kritische aandacht nauwkeurig bekeken hebben (ik bedoel niet de woorden ervan, niet intellectueel, maar het in jullie eigen hart, in jullie eigen geest onderzocht hebben), dan weet je ook, waarom je die vlam niet hebt. Als je weet waarom die er niet is, als je dat voelt en er mee leeft, als je hartstochtelijk speurt waarom je die niet hebt, dan zul je bemerken, dat je hem hebt. Door volledige ontkenning ontstaat dat enige dat van alle dingen positief is, namelijk liefde. Liefde kun je evenmin aankweken als nederigheid. Nederigheid ontstaat vanzelf waar ieder spoor van verwaandheid, van ijdelheid ophoudt te bestaan, maar let wel, tevens weet je dan niet wat het is om nederig te zijn. Want hij die weet dat hij nederig is is een ijdel mens. Wanneer je je geest en hart, je zenuwen en je ogen, ja, je hele wezen ten volle inzet om het levensgebeuren te onderkennen, om te zien wat er feitelijk 'is' en daar doorheen gaat, en volledig en geheel het leven zoals het nu geleefd wordt van de hand wijst, dan ligt op zichzelf in die ontkenning van het lelijke en beestachtig grove, in de volledige ontkenning daarvan, het ontstaan van dat andere. Maar kennen zul je het evenmin. Want de man, die weet dat hij stilgeworden is, die weet dat hij liefheeft, weet niet wat liefde is, weet niet wat stilte is.

Krishnamurti
Madras, 10 januari 1968

@257
als je de volgende keer van die zweverige reli bijna-boekwerken wilt copy-pasten...doe dan maar liever alleen een linkje

De politiek en religie zal ons steeds verder gaan beknotten in onze vrijheid.
Werken tot je er dood bij neervalt en gevangen in regels van een zelfingenomen intolerante politieke en religieuze elite welke haar eigen privileges bewaakt. Lang leve de creatieve, kritische en vrije geesten.

@235 "Wat ik bedoel is dat veel mensen - jij ook - denken dat anarchisme geen regels en afspraken kent. Het is omgedraaid; in een anarchistische samenleving begrijpen mensen onderlinge regels zo goed dat er geen formeel wetboek met bij behorende politie en rechter nodig is; als constante machten."

Er daar maak je duidelijk dat de naiviteit boventoon viert.
Door regels te documenteren en te handhaven weet je juist waar je aan toe bent. Zelfs nu we dat al vele jaren doen dmv wetgeving is handhaving blijkbaar nodig want mensen zijn per definitie niet gelijk aan elkaar. En dat willen ze ook niet omdat de aard van de mensheid toch het domineren van anderen blijft.

Anarchie is dus gedoemt te mislukken tenzij je een verborgen agenda nastreeft waarin je juist de middelen hebt om daadwerkelijk dominant te zijn in een open maatschappij. En dat is juist weer het begin van geweld, miskenning en onderdrukking.

Natuurlijk is de huidige ontwikkeling dat de individualiteit steeds meer de boventoon gaat voeren. Maar is dat niet juist een bewijs van onze vrijheden?

We leven in The Matrix..so what's new.
Alles is relatief, ook vrijheid.

Em degene die de kritiek op deze vrijheden bedenkt, vergeet even dat de kritiek niet objectief is, maar enkel een hersenspinsel van een gevangen geest in een gemaipuleerd mens....

@260
Anarchie werkt daar waar het in de praktijk is gebracht prima. Het probleem is dat het een gevaar is voor de heersende elite, in het bijzonder in het gebied waar het zich manifesteert en in het algemeen voor elke andere heerschappij ter wereld.
Gevolg: anarchie wordt bestreden en verslagen, met vereende krachten. Om het een blijvertje te laten zijn is de creatie van een wereldomvattende anarchie dan ook noodzakelijk. Dit is in een wereld met bijna 200 landen onhaalbaar.

Overigens is een maatschappij zonder enige vorm van autoriteit niet in stand te houden. Een maatschappij zonder staat wel. Een maatschappij zonder autoriteit valt ten prooi aan de eerste de beste die enige vorm van autoriteit ontwikkelt. Wat veel anarchisten willen is "goede overheden". Uitvoeringsapparaten van democratisch gekozen doelstellingen, bijvoorbeeld een autoriteit ter preventie van autoriteit. Die georganiseerde misdaad ontmantelen in plaats van het zelf zijn. Die de belangen van het individu beschermt tegen macht in plaats van de belangen van de macht tegen het individu. Die het principe hanteert dat bezit van iedereen is én eigendom van niemand, zodat niemand zich van alles toe-eigent en vervolgens profijt trekt uit middelen die het publieke domein toebehoren. Kleine instituten kunnen dit prima "handhaven". Veelal is een natuurlijke oplossing door conformering aan heersende waarden voldoende. Het is in ieders belang zich aan deze ongeschreven regels te houden. Je bent namelijk ook afhankelijk van de mate waarin anderen jouw gedrag tolereren. Je zou best een keer goed weg kunnen komen met iets, maar na meerdere keren zal je omgeving je toch een keer gaan uitsluiten. De aard van je misdraging kan wellicht zelfs vallen onder het instituut van handhaving. Sommigen denken misschien dat anarchisten psychopaten vrij laten rondlopen, dit is toch echt een misvatting. Zoals pulze00 al opmerkte: het verschil met zoals het nu is is niet eens zo groot...
Als ik anarchisme in het kort zou moeten uitleggen dan zou het zijn: het uitbannen van alles wat overheersing faciliteert, ten behoeve van maximale vrijheid. Wil je persé uitting geven aan de drang tot domineren, je wil tot macht, zul je je toch echt moeten beperken tot beter dan een ander kunnen voetballen, schaken, schilderen, etc.

@ Utrecht

Je weet te weinig van anarchisme. Dat blijkt uit je idee over de mens. En uit je idee over anarchisme; historisch ligt het anders, en ook nu ligt het anders.
Alle op anarchistische vormen van leven en werken die ik ben tegengekomen werkte vele mate beter dan de status quo maatschappij.

Misschien is het verschil; jij hebt regels nodig om te weten waar je aan toe bent. Ik niet.

Geschreven regels bedoel ik; met een macht erachter om hand te haven. Politie.

Weet je sinds wanneer er politie bestaat?

@263 In jou ogen wel. Maar jij kent mijn regels niet en ik die van jou niet.
Daar zit nu net het probleem. Feitelijk zijn er dus dan geen regels.

Dat zal best moeilijk te begrijpen zijn maar ik heb het toch echt wel duidelijk uitgelegd.

@264 Handhaving hoeft ook helemaal niet nodig te zijn als we allemaal op hetzelfde niveau denken en handelen.

Maar geeft eens realistisch beeld van een gemiddelde samenleving zonder politie, leger of zelfs de rechtstaat ?

Sta je alweer met je voeten op de grond?

@ Utrecht,

;) ja , ik sta wel met beide benen op de grond, hoor. De politie kun je nu niet zo maar weg doen. Onze cultuur is daarvoor te verrot.

Maar waar het mij om gaat is dat de meeste wetten ten eerste op basis van commercie zijn. Dat is handel. En het is vreemd dat ik een boete b.v. kan krijgen voor door rood lopen in een commerciele context.
Misschien weet je het niet maar een boete is een eenzijdig contract; wat niet kan bestaan. We zijn zo gewend dat je een boete moet betalen omdat we autoriteit aanvaarden. Maar het is geen autoriteit; het is handel.

In wezen is het dus een dienst kopen. De boete is een dienst van de politie die in commercie gebeurd. Doe je het niet dan ben je strafbaar; dus je moet het kopen.
Dit klinkt raar, maar zo zit het.
Er zijn manieren om hier wettelijk en via een gezonde weg vanaf te komen.
En daar over nadenken is niet alleen een technisch juridisch gedoe, het is vooral een denken dat leidt tot een verschil maken tussen ik als mens van vlees en bloed ten opzichte commercie - de commerciele ik; wat 'persoon' heet.

Nu vind ik dat verkeersregels wel noodzakelijk zijn.
Maar het gaat ook om regels die nergens over gaan. En om mentaliteit van individuen in een cultuur.

Als men graag spreekt over vooruitgang, dan moeten we de democratie ook vooruit helpen. Tot nu toe zie ik dat er vooral inperkingen worden bedacht.
Dus de machten houden zich niet bezig met het scheppen van voorwaarden waar de mens in floreren kan. De mens zelf doet dat ook niet.
Het is steeds een kip of ei verhaal; en daar wil ik vanaf.

En of de huidige democratie dat ook graag wil of niet; daar heb ik geen invloed op. Maar of de huidige democratie die vooruitgang wil maakt niets uit voor mijn ( en vele anderen ) idee.

@267 Je geeft een goed voorbeeld van een verkeerde denkwijze door te stellen dat "het is vreemd dat ik een boete b.v. kan krijgen voor door rood lopen in een commerciele context. "

Welke commerciele context? Je krijgt een schikking aangeboden om je niet te hoeven vernatwoorden voor de rechtbank.

Ik - als mens van vlees en bloed - hoef me niet te verantwoorden in de eerste plaats. Dat is het ding. Men kan mijn 'persoon' wel een vraag stellen. De fictieve entiteit in andere woorden.

Kijk, die schikking is het afkopen van je te moeten verantwoorden. Dat heeft men liever zo omdat het ten eerste geld oplevert en ten tweede is de hele verantwoording om zoiets stoms als door rood lopen tijdrovend.

Daarbij, de commercie ligt in het feit dat er een boete is dat je feitelijk niet kunt geven aan een mens van vlees en bloed.
Dit is wat de meeste mensen van het zogenaamde Recht niet begrijpen/weten en wat ik zo langzamerhand begin in te zien. En niet alleen ik; laatst heeft een jurist mijn vermoedens bevestigt als juist.

Degene die de boete krijgt is een fictieve persoon; een juridische entiteit. Ook wel persoon of natuurlijke persoon genoemd.
Die juridische entiteit begaat een fout in een commerciele wereld. Het is commercie omdat er gehandeld word; met fouten en overtredingen. Overtredingen van de wet is in praktische zin een overtreding van de algemene voorwaarden van Nederland BV. Niet van de grond waar ik op sta; de facto.
Dit weet men heel goed. Zo'n boete is een transactie; handel, omdat de 'persoon' binnen die wereld fictief bestaat. Jij, als soeverein mens bestaat niet in die wereld. Wetten kunnen mensen niet aanspreken. Alleen mensen kunnen mensen aanspreken. En alleen fictieve entiteiten kunnen fictieve entiteiten aanspreken. Daarom is er vanaf het moment dat je werd aangegeven als 'nieuw geboren' bij de gemeente van jou een kopie gemaakt; een fictief wezen; natuurlijk persoon. ( Natuurlijk persoon lijkt te duiden op vlees en bloed, maar dat klopt niet. Dat is een kwestie van slim juridisch taal gebruik).

Nogmaals; je koopt een dienst van de politie; verplicht. Dat dit is ingepakt in een zekere logica om ons te doen geloven dat het om noodzakelijke regels gaat in een samenleving; ok. Er zit wat in.

Toch stamt deze vorm van wetgeving en een land runnen uit de commerciele wetgeving; ontstaan vooral in het oude Rome.

De schikking om je niet te hoeven verantwoorden is een zelfde grondvorm als je zonden afkopen zoals ooit in de kerk gebeurde. Een handel. Een transactie op basis van ideen en overeenkomsten. Maar die overeenkomsten zijn feitelijk eenzijdig en opgelegd.

Het is niet makkelijk uit te leggen, enerzijds omdat we zo gewend zijn aan hoe het is; met alle begrijpelijke redeneringen ervan. Anderzijds is het lastig om uit te leggen omdat wetgeving een lastig ding is.

Nope... Je koopt geen dienst van de politie. Daarom mag je ook niet betalen aan een agent of op het bureau.

Helaas. Ik zou ook graag zien dat we allemaal hetzelfde over zaken denken en daarom nooit anders zou doen dan een ander van mij zou verwachten en ondersom. Dat heeft echter nooit ergens gewerkt behalve in een zeer klein gezelschap waar dit nog zou kunnen maar ook tot op zekere hoogte.

Je hebt gelijk, je koopt geen dienst van de politie, je koopt een dienst dat via politie gaat. Het blijft commercie evengoed.

Tja, in kleinere gemeenschappen is het makkelijker.
Hoe dan ook; de beste regering is die welke je niet opmerkt.

Ik denk niet dat we er uit komen. De huidige toestand zie ik als absurd, de meeste vinden dat het hier en daar beter kan, maar verder prima.
De acceptatie van vele totaal weerlegbare uitspraken en beslissingen van politici is groot. Te groot wat mij betreft omdat we zeggen vrijheid zo belangrijk te vinden.

Wat heel Nederlands is, is het hebben van een mening. Dat zie je in andere landen niet zo sterk. Ik vraag me altijd af; waarom vind men z'n mening zo belangrijk? Waar dient deze toe; heeft het een gevolg? Meestal niet, zelden.
Met buitenlandse vrienden praat ik heel anders; er is meer een gedachte wisseling dan meningen die bediscusieerd word. Dat zijn vaak scherpere maar ook rustigere gesprekken. Ze zijn tegelijkertijd veel minder onder de indruk van macht en autoriteit.

@271 Nederlanders zijn dat wat betreft toch bijzonder. Ze hebben altijd een mening klaar en verkondigen die ook. Juist nederlanders hebben meer lak aan macht en autoriteit van andere. Maar streven dat zelf wel na. Duitser en belgen hebben bijvoorbeeld veel meer respect voor werkgevers, agenten en ouderen.

Net als afgunst.
Geen land ter wereld waar je auto, caravan, kinderspeelgoed of tuinmeubelen altijd groter of duurder moeten zijn dan van de buurman.

Ja, vreemd. Een Duitser heeft meer respect voor formele zaken. Maar tegelijk is hij kritischer, inhoudelijker. Belgen ook. Je merkt het ook aan het verschil in onderwijs.
Onze buren zijn meer op feiten kennis gericht, wij meer op idee-vorming.
Beide is goed, maar de laatste jaren hoor ik zo vaak dat vrienden uit het buitenland verbaast zijn over het gebrek aan kennis van de Nederlander.
Ik schrok daar wel van. Want wat heb je aan meningen en debatten zonder feiten kennis?

Trouwens, de Nederlander bevind zich in een merkwaardige paradox. er is hersenonderzoek gedaan. Daaruit blijkt dat Nederlanders erg gevoelig zijn voor het behoren bij een groep, ze zijn bang er uit te vallen. Dat maakt ons enerzijds erg sociaal en open. Maar we lopen daardoor ook als schapen achter elkaar aan; de paradox is; we vinden dat we vrij zijn. Ervaren dat zo. Daarmee is het ook zo voor een groot deel. Maar nitty gritty; nee. We zijn typische groepsdieren meer dan andere Europeanen. En dus veel minder vrij.

".........maar de laatste jaren hoor ik zo vaak dat vrienden uit het buitenland verbaast zijn over het gebrek aan kennis van de Nederlander.
Ik schrok daar wel van. Want wat heb je aan meningen en debatten zonder feiten kennis?"

Ja, we kunnen LULLEN als Brugman (een dominee, overigens) maar waarover, ja, dat weten we vaak niet....

Goede column, zeer interessant en zeer indrukwekkend !!