Interessant stuk!

Tijd op zich is illusie. Nu is werkelijkheid en de rest is fictie.

Pff.. wat een onzin. Je kunt ons subjectieve gevoel gewoon uitschakelen door een klok te pakken.

@3

Hoe zou je dan weten of de klok achteruit getikt heeft? Aangezien ons geheugen dan ook gewist is.

@4: de klok tikt gewoon vooruit natuurlijk. Dat zien we toch ?

Ik heb het stuk niet gelezen, want ik kan geen engels.
Tijd is iets wat door mensen is bedacht. Zonder de mens bestaat er geen tijd, het is niks meer als een afspraak tussen mensen. Die afspraak met elkaar is wel een hele goede afspraak geweest...

Zonder de mens bestaat er geen tijd????

@5

Als je een experiment zou moeten bedenken om te meten of de tijd achteruit kan tikken dan zou je dus iets moeten hebben wat een ander pad kan afleggen op de weg terug, bijvoorbeeld afzonderlijke deeltjes. En dat is precies wat de kwantummechanica beschrijft, dat tijd niet bestaat op dat niveau. Alle mogelijke paden die leiden naar de meting zijn juist, ook die terug in de tijd gaan. Maar om dat naar macro niveau te trekken zullen we even moeten wachten tot er nieuwe theorieën zoals snaartheorie klaar zijn zodat wij er een beeld van kunnen vormen. Maar er zijn ook mensen zoals Wubbo Ockels die nu al voor ons herkenbare conclusies aan verbinden aan de flexibiliteit van tijd.

Interessant interview met Edward Witten: (8:30 verteld ie over tijd)
http://www.youtube.com/watch?v=iLZKqGbNfck

@8: we hebben geen snaartheorie nodig om te zien dat een klok gewoon vooruit loopt. Dat kun je gewoon zien.

@9

Vanaf 9:00 legt Wubbo uit waarom hersenen de illusie van tijd moeten creëren om waar te kunnen nemen.
http://www.youtube.com/watch?v=eaV-GeAPSlE&feat...

@10: Het kan ook dat tijd gewoon bestaat, en dat de hersenen daar gebruik van maken om waar te nemen. Het is me niet duidelijk waar Wubbo dat uitsluit.

Stel ik zet een brandende kaars naast een klok, en maak iedere 15 minuten een foto. Die foto's leg ik naast elkaar.

Kun je verklaren waarom de wijzer van de klok en de lengte van de kaars netjes samen lopen, als tijd alleen in onze hersens zit ?

@6

"Zonder de mens bestaat er geen tijd, het is niks meer als een afspraak tussen mensen"

Dat geldt alleen voor de tijdmaat (uren,minuten, seconden etc.) en is zodanig
idd nuttig voor mensen. Maar universeel gezien is de tijd altijd voortschrijdend.

@11

Wubbo Ockels zegt eigenlijk dat onze tijd gevormd word door onze zwaartekracht, hij legt het verband tussen onze tijdsbeleving en onze zwaartekracht en zegt dat die beleving van andere wezens anders zou kunnen zijn.

Dat klokverhaal snap ik niet zo eigenlijk, je zegt eigenlijk dat kaarsen vaak dezelfde brandduur hebben?

Jij ziet een klok als een manier om tijd te meten maar een klok is een mechaniek dat een voorspelbaar ritme heeft om de wijzertjes te laten draaien. Wij koppelen daar het concept tijd aan zodat we ons leven kunnen ordenen en afstemmen op andere mensen. Die processen lopen op aarde allemaal ongeveer even snel dus dat is handig.
En zoals het artikel uitlegt, als ik meer feiten zou onthouden in dat uur dan jij dan lijkt dat uur voor mij langer en andersom. De snelheid van data opslaan in de hersenen bepaald onze beleving van tijd. Daarom kunnen wij nooit omgekeerde tijd waarnemen. Wat Wubbo Ockels doet is filosoferen over het feit dat heel misschien andere wezens wel die mogelijkheid hebben of in ieder geval een hele andere tijdsbeleving.

@13: Maar tijd in de Space Shuttle loopt net zo snel, en daar is geen zwaartekracht.

"Dat klokverhaal snap ik niet zo eigenlijk, je zegt eigenlijk dat kaarsen vaak dezelfde brandduur hebben?"

Niet exact hetzelfde, maar als je een kaars opmeet met een klok, zie je geen verassingen zoals een klok die achteruit loopt terwijl de kaars naar beneden brandt.

En een mechanische klok is niet de enige manier om tijd te meten. Je kunt ook een zonnewijzer gebruiken, of trillingen tellen in een kwartskristal, atoom, of een laser. Je kunt naar chemische reacties kijken, of naar stromend water. Alle manieren om tijd te meten blijken allemaal netjes consistent. Zelfs sedimentlagen in de aarde, radioactief verval, boomringen, etc... blijkt allemaal netjes op tijd te lopen, zelfs toen er geen mensen waren om het waar te nemen.

@14

Een klok in een spaceshuttle loopt achter als ie weer op aarde komt door de snelheid maar er is ook een verband met zwaartekracht en tijd.

"En een mechanische klok is niet de enige manier om tijd te meten. ...."

Inderdaad, we meten tijd in omwentelingen van de aarde of andere processen en die hebben allemaal een verband met elkaar maar absolute tijd bestaat niet. Zonder dat er een (tijd) waarnemer is kan het hele universum in een oneindig klein moment ontstaan en weer verdwijnen. Het idee dat het best lang duurt allemaal komt omdat het een hele boel keer ons leven duurt. Voor een levensvorm die 100 miljoen jaar oud word lijkt het universum een stuk korter van bestaan.

"Inderdaad, we meten tijd in omwentelingen van de aarde of andere processen en die hebben allemaal een verband met elkaar maar absolute tijd bestaat niet"

Akkoord, maar "tijd" is wat dat betreft niet uniek. We hebben ook geen absolute lengte, snelheid, massa, kleur, ... etc Alles meten we met speciale meetinstrumenten. Waarom zouden we dan alleen voor 'tijd' moeilijk gaan doen over wat het precies betekent, en niet voor al die andere dingen ?

Het verstrijken van de tijd is nauw verbonden met het concept van de ruimte.

@16

Het onderwerp is veel te ingewikkeld om zo even uit te leggen aangezien ik en de meeste mensen inclusief wetenschappers nog niet precies weten waarom tijd "the odd one out" is. Het is de grote kloof tussen kwantummechanica en algemene relativiteit. De oplossing volgens de snaartheorie is dan weer extra dimensies maar daar worden we ook niet echt wijzer van volgens mij. Dus of je nou geloofd dat we vast zitten op een 4 dimensionaal membraan in een multiversum of dat tijd niet bestaat en alleen maar een manier van de hersenen is om orde in de chaos te maken zodat we kunnen overleven, het zijn beide bizarre ideeën die tegen onze intuïtie ingaan.

Persoonlijk geloof ik in ieder geval dat we nog veel gaan ontdekken de aankomende tijd en dat we ons wereldbeeld moeten gaan bijstellen als we meer over dit soort fundamentele dingen (en onszelf) te weten komen.

@18: je kunt wel meer ontdekken over wat "tijd" nu precies is, maar dat doet niks af aan het feit dat klokken gewoon vooruit lopen, en dat dit niet alleen een subjectieve ervaring is.

@19

Wij maken de tijd door dingen in het verleden op te slaan in ons geheugen. Als we geboren worden is dat geheugen leeg en leven achter ons hebben zitten daar allemaal ervaringen in. Een omgekeerde tijd zou betekenen dat je ervaringen verliest en ook de ervaring dat er een tijd was na het moment waarop je je bevind. Klokken lopen voor ons dus per definitie vooruit. Maar of dat subjectief is is subjectief. ;)

@14: Er is wel degelijk zwaartekracht in de spaceshuttle.
Dat is de reden dat de spaceshuttle steeds naar beneden valt.
De spaceshutle heeft alleen teveel voorwaartse snelheid (haaks op de zwaartekracht) waardoor hij steeds pas achter de horizon zou neerstorten.
hij valt als het ware de hele tijd om de aarde heen

@21: uiteraard is er een kracht, maar die kun je niet voelen, dus het verhaal van Ockels gaat niet op.

Wat heeft wetenschap met perceptie (bv geheugen) te maken?

@23
Misschien ligt het antwoord op die moeilijke perceptie vraag, wel verborgen in de wetenschap dat tijd, tijd is.En dat tijd altijd tijd zal blijven.Ongeacht het tijdperk.Of het tijdframe.

Tijd is tijd.En tijd is zowel meetbaar in menselijke geheugenfuncties en door de perceptie van mensen als een meetbaar iets dat met o.a. mechanische klokken weergegeven kan worden als tijd.
Alleen de juiste tijd, dat is nogal slecht aan te geven vanuit het geheugen door de perceptie.

Daarvoor heeft het menselijke geheugen een klok met wijzers en secondewijzers nodig.Of een zonnewijzer.

En de absoluut relatieve tijd heeft dat dus niet nodig, omdat hierin de tijd altijd maar voortschrijd door de zwaartekracht de toekomst in ,zonder uren,secondes en minuten.
Zodat in dat opzicht wetenschap wel met perceptie en geheugen te maken heeft.
Alleen welke is nou de juiste interpretatie ,die door de perceptie uit het geheugen komt als tijd is tijd?

Tijd is een door mensen bedacht concept. Wat boven me al een aantal keer geopperd is: verleden en toekomst bestaan enkel in ons geheugen en geest. Er is alleen het nu.
Daarnaast is tijd niet absoluut. Als ik twee identieke horloges zou hebben en ik breng één in een baan rond de aarde, zullen de horloges op een gegeven moment niet meer gelijk lopen. Onder andere zwaartekracht is van invloed op tijd.
De aarde heeft een t.o.v. tijd een voor normale klokken verwaarloosbaar zwaartekrachtveld. Maar toch wordt er bij satellieten en atoomklokken rekening gehouden met dit verschil.
En je kan niet zeggen dat tijd langzamer of sneller gaat lopen. Enkel ten opzichte van elkaar.

Ik zou ik ergens heen kunnen gaan waar de tijd ten opzichte van hier twee keer zo langzaam loopt. Stel dat ik dan na dertig jaar (hier op aarde) weer terug zou komen. Ik zou dan zelf maar 15 jaar ouder zijn geworden. Terwijl er toch evenveel tijd verstreken is, zou je denken. Heel interessant iets, de tijd.

Tijd en zwaartekracht... de mysteries der wetenschap!

De filosoof Augustinus had hier al een filosofische theorie op los gelaten.

Wat is dus de tijd? Wanneer maar niemand het me vraagt, weet ik het; wil ik het echter uitleggen aan iemand die het vraagt, dan weet ik het niet. Nochtans zeg ik zonder aarzelen dat ik dit weet: indien er niets voorbij zou gaan, zou er geen verleden tijd, indien er niets op komst zou zijn, zou er geen toekomstige tijd, indien er niets zou zijn, zou er geen tegenwoordige tijd zijn. Maar die twee tijden, de verleden en toekomstige tijd, hoe zijn ze dan eigenlijk, indien enerzijds de verleden tijd er niet meer, anderzijds de toekomstige tijd er nog niet is?

Augustinus

@27
Maar die twee tijden, de verleden en toekomstige tijd, hoe zijn ze dan eigenlijk in het heden als tijd is tijd in mijn optiek, indien enerzijds de verleden tijd er niet meer, anderzijds de toekomstige tijd er ook nog niet is?

Wat is dan de tijd, als tijd als in een tijdspanne vanuit de vraagstelling en met geheugen en perceptie?

Tijd is dan immers heel erg duur en duurt vaak een poos, in termijn, als tijdsduur met de tijdruimte in een tijdspanne als minimaal tijdsbestek door relatief tijdsverloop ter, wijl de periode, in tijd, als tijdsduur, dan wordt weergegeven in ruimtelijk tijdsverloop met zwaartekrachts tijdsbestek en gemeten tijd, in de tijdruimte door de tijdsduur in de tijdspanne als tempus fugit.

Vrouwtje Bol op Hol.

Het heeft geen enkele zin om over realiteiten te speculeren die wij toch niet waar kunnen nemen. Een beetje de kopenhaagse interpretatie.

@29
Zonder de kopenhaagse interpretatie kan je inderdaad wel blijven speculeren tot je een ons weegt dat is helemaal waar.
Maar het topic wat is tijd, dat is volgens mij nogal filosofisch bedoeld en mag er nog steeds over tijds realiteiten gespeculeerd worden.
Tijd perceptie is weer een heel ander ondewerp ,dan enkel alleen maar over realiteiten te speculeren.Daarvoor is nog steeds wel enige ervaring en wat gevorderde kennis nodig van de engelse taal.En ik weet nog niet of jij die ook bezit Pot Jan Dorie NT.

The Experience and Perception of Time

First published Mon Aug 28, 2000; substantive revision Tue Nov 17, 2009.
Time perception raises a number of intriguing puzzles, including what it means to say we perceive time. In this article, we shall explore the various processes through which we are made aware of time, and which influence the way we think time really is. Inevitably, we shall be concerned with the psychology of time perception, but the purpose of the article is to draw out the philosophical issues, and in particular whether and how aspects of our experience can be accommodated within certain metaphysical theories concerning the nature of time and causation.

http://plato.stanford.edu/entries/time-experience/

tijd bestaat niet, het is een concept. Neem een vaas, maakt de vorm de vaas of de inhoud ? Hetzelfde principe. Als jij tegenover mij staat, zijn het de ogen die mij aankijken of ben jij het ? En wie ben jij dan weer ? Wat is de inhoud van de vaas, wat is het wat wegtikt.....

wanneer wij sneller bewegen door de ruimte dan op aarde gaat de tijd langzamer tikken. als we de lichtsnelheid naderen gaat de tijd (vanaf de aarde gezien) steeds langzamer. als we gelijk aan de lichtsnelheid zouden kunnen gaan dan staat de tijd stil. wat zou er gebeuren als we sneller dan het licht zouden gaan? het meest logisch lijkt mij dat de tijd dan achteruit gaat... zou dit kunnen? (in theorie, we kunnen naar de huidige inzichten niet sneller dan het licht maar gewoon als gedachten experiment)

@32
Als engelstalig leesbaar gedachtenexperiment is ooit nog uitgevonden dat informatie niet sneller kan reizen dan de lichtsnelheid.Dacht ik wel eens gelezen te hebben ergens.
Maar over de snelheid van de licht gedachten van andere mensen, daarover is nooit zo heel veel opgeschreven.Qua lichtsnelheden en afstanden.

Uitgezonderd door veel filosofen dan ,zoals augustinus en plato die dat deden in hun eigen gedachten experimenten.Net als einstein dat deed.

En voor die lichtinformatie, vaak wiskundig daarvoor zal je toch wat moeten lezen in het informatieve verleden.En wis en natuurkunde gaan studeren.
Om met gemak nog te kunnen constateren dat dan wetenschappelijk gezien de tijd alleen maar achteruit gaat in lichtsnelheid op die manier.

En zelfs de klokken terug kunnen draaien in de tijd.Met een experiment meetbaar.

Maar vliegen met de lichtsnelheid ,en hoe dan wel, en met welke raket naar welke planeet, uitgezonderd de aarde en de nabije ruimte in het heelal, dat moet in principe nog steeds uitgevonden gaan worden ergens ver weg in de toekomst.

Voor zover het filosofisch nog zonder de kopenhaagse interpretatie tijd ook nog redelijk te beoordelen is.Door middel van de rede,met een nogal aparte vorm van cognitie ,en perceptie van het korte termijngeheugen.


http://nl.wikipedia.org/wiki/Rede
http://nl.wikipedia.org/wiki/Wiskunde_(schoolva...
http://nl.wikipedia.org/wiki/Natuurkunde_van_A_...

Aan de andere kant is er nog steeds het onderscheid tussen ruimte en tijd. Men kan zich vrijelijk bewegen in deze tijdloze ruimte, maar niet in de tijd zelf. Vanuit theoretisch oogpunt is dit alles het gevolg van de wetten van de causaliteit en het onderscheid tussen ruimte-achtige en tijd-achtige verbanden zoals dit volgt uit de relativiteitstheorie.

Elke natuurkunde wet of theorie zal dan ook onderscheid moeten maken tussen tijd en ruimte volgens deze drie gebruikte principes.
Zonder de mogelijkheid ook nog gebruik te maken van het heden met andere bewegingen.Vanaf nu.

@25
Beïnvloed de zwaartekracht de tijd of het meetinstrument?

@34: maakt het uit ? Als alle meetinstrumenten op exact dezelfde manier worden beïnvloed, dan heeft het geen zin om het onderscheid te maken.

@34

Ja.
http://noorderlicht.vpro.nl/artikelen/43113278/

@35
Voor de praktische toepassing van de tijdsvertraging zou het van levensbelang kunnen zijn.

@37: Tot op heden is nog nooit gezien dat zwaartekracht een verschillend effect had op verschillende meetinstrumenten waarmee je tijd kan meten.

Pas als je wel zo'n verschl ziet heeft het zin om tijd los te koppelen van de klok.

Overigens best een interessante invalshoek @38

Zwaartekracht heeft immers invloed op massa en vice versa. Een meetinstrument heeft massa. Of zie ik - na een aantal biertjes - iets nu heel erg over het hoofd?

@39: uiteraard heeft een meetinstrument massa, maar niet genoeg om merkbare invloed op de tijd te hebben. Zelfs atoomklokken zijn niet nauwkeurig genoeg om hun eigen massa te detecteren. En mocht dat ooit wel zo zijn, dan kun je dat natuurlijk gewoon compenseren.

Hoe ouder we worden, hoe sneller de tijd gaat.....was ik nog maar kind.......

Tijd is een meetinstrument voor de mens hier op Aarde.In het universum is tijd rond en wij zitten in een baan erom heen wat eeuwig is .De duur van tijd die wij ervaren als lang en kort is de snelheid waarin wij bewegen in die ronde baan wat vast staat ,en wij zullen die snelheid nooit ontdekken en kunnen veranderen omdat tijd synchroon loopt met alles wat we doen en denken of niks doen of denken.Om om out of de box te begrijpen wat tijd is moet je 2 toestanden hebben :1 er zijn . 2 :tegelijkertijd er niet zijn.Net als in een droom ,maar dan bewust.Lucide dromen is een mooi voorbeeld.

Do you know what time it is? docu de BBC door brian cox


briljant goede docu vond ik dit en zorgde bij voor heel wat nieuwe inzichten bij mezelf en heel veel anderen

http://www.youtube.com/watch?v=V3aYKAJEVfQ - Deel 1
http://www.youtube.com/watch?v=rAVUbjhWptY&feat... - Deel 2
http://www.youtube.com/watch?v=cj--PHcUmuw&feat... - Deel 3
http://www.youtube.com/watch?v=e8c1Dy-Cx4s&feat... - Deel 4
http://www.youtube.com/watch?v=FpwPIFzXBo4&feat... - Deel 5
http://www.youtube.com/watch?v=CGetCESW-dM&feat... - Deel 6

@43

Bedankt, die gaat bij de verzameling. ;)

Tijd is een meting.
Wij mensen kunnen tijd enkel meting a.d.h. verandering (stand van de aarde t.o.v. de zon, aantal trillingen van een atoom enz.). Onze klokken zijn veranderende dingen, we hebben ze afgesteld op andere veranderingen. We vergelijken bijv. de stand van de wijzers met de draaiing van de aarde om zijn as (stand van de zon). We vergelijken dus verandering met verandering.
Tijd bestaat dus niet als natuureigenschap, enkel verandering vermoed ik.
Waarom wel in bijna elke natuurkundeformule 't' voorkomt begrijp ik daarom niet.
Overigens kun je in elke formule t door -t vervangen en het blijft hetzelfde (heb ik eens gehoord).

Dan moeten we dus bijna terug keren naar de oude Griek Heraklitus. Alles is een verandering en een strijd.

#11

De wijzers veranderen van plaats en de kaars verandert van vorm.
Enkel verandering tov verandering dus. Niks tijd.

#16

Inderdaad heel goed. Ruimte is ook relatief. Ruimte meten we af aan dingen die ruimte innemen, zoals een meetlat. Als we sneller bewegen tov van een waarnemer die stil staat, dan meet de waarnemer hele andere ruimten van de beweger dan de beweger zelf... Ruimte is dus ook geen absoluut ding.

#19

Een klok is gewoon een ding met een motor die de wijzer één kant op laat bewegen. Wat zegt dat over tijd?

@48: "klok" moet je ruim zien, natuurlijk. Je kunt een brandende kaars ook als klok gebruiken, of een trillend atoom, of een slinger, of de draaiende aarde.

Al die dingen bewegen allemaal consistent, voor zover we kunnen zien. Het is dus handig om daar een woord voor te definiëren. "tijd" is wat dat betreft net zo handig als ieder ander woord, en bovendien hebben we het al.

#49

Okay eens.
Is tijd dus niet enkel een woord om de constante verandering aan te duiden?
Aan niet veranderende dingen kun je nl. nooit tijd aflezen.
Overigens bestaan niet veranderende dingen niet.

@50

In een absoluut vacuüm wel.

Tijd kun je naar mijn idee beter vervangen door chronologie:
opeenvolging van gebeurtenissen.

Tijd is fascinerend. Het is er altijd en toch houdt het op als mijn klokje ophoud te tikken